۱۴۰۱-۰۲-۲۸ ۰۵:۲۳

آخرين بروز رسانی(6 اردیبهشت ماه)

شهرستان سلماس

درباره شهرستان

شهرستان سلماس یکی از شهرستان های هفده گانه استان آذربایجان غربی است که در قسمت شمالی استان واقع شده و مرکز آن شهر سلماس است.سلماس بین 44درجه و 22دقیقه تا 45درجه و 10دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و بین 37درجه و 54دقیقه تا 38درجه و 25دقیقه عرض شمالی از خط استوا واقع شده است .شهرستان سلماس از سمت شمال با شهرستان خوی (بخش های قطور و مرکزی) از سمت مشرق با شهرستان شبستر (بخش انزاب با مرکزیت شهر تسوج) و در یاچه ارومیه از سمت جنوب با شهرستان ارومیه (بخش های انزل با مرکزیت شهر قوشچی و بخش صومای برادوست با مرکزیت شهر سرو ) و از سمت مغرب با کشور ترکیه به طول 85کیلومتر هم مرز است. مساحت کل شهرستان سلماس 2544کیلومتر مربع می باشد که 8/6 درصد مساحت استان و از نظر وسعت پنجمین شهرستان استان آذربایجان غربی می باشد. از این مقدار550کیلومتر مربع آن را دشت سلماس تشکیل می دهد که این دشت معادل 6/22درصد کل مساحت شهرستان است. فاصله شهر سلماس از مرکز استان، شهر ارومیه 95کیلومتر، از شهر خوی 45کیلومتر، از شهر تبریز 160کیلومتر، از شهر شبستر 90کیلومتر و از شهر تسوج 50کیلومتر می باشد. فاصله شهر سلماس تا پایتخت کشور، شهر تهران 790 کیلومتر است.ترکی آذری زبان رایج در سلماس می باشند. آب و هوای این شهرستان در قسمت های مرزی و کوهستانی سرد و در سایر نقاط معتدل و خشک است. مطالعات باستان ‌شناسان از تپه‌های اطراف سلماس، قدمت آن را در حدود 9 هزار سال قبل یعنی هفت هزار سال قبل از میلاد را تخمین می ‌زنند و بر این اساس نخستین قوم در سلماس اقوام سومری بودند و بعدها در هزاره اول قبل از میلاد در زمان حکومت اوراتورها در سایه اقدامات آنان در این منطقه شهر اولهو به وجود آمد. سلماس، دارای بناهای تاریخی و تپه های باستانی و مکان های قدیمی است که امروز آثاری از آنها برجای مانده است.

– وسعت: 2544کیلومتر مربع

– جمعیت براساس سرشماری سال1395: 196546نفرو 48892خانوار

– جمعیت شهری: 97060 نفر

– جمعیت روستایی: 95531 نفر

– تعداد شهر: 2شهر (سلماس و تازه شهر(

– تعداد بخش: 2بخش (بخش مرکزی و بخش کوهسار)

– تعداد دهستان: 7دهستان(4دهستان در بخش مرکزی و3دهستان در بخش کوهسار(

– تعداد روستا: 151(68روستا در بخش مرکزی و 83روستا در بخش کوهسار(

مهم‌ترین جاذبه‌های تاریخی و گردشگری شهرستان سلماس:

حجاری خان تختی : متعلق به دوره ساسانی، در کوچه پیر چاوش ودر12کیلومتری جاده سلماس، ارومیه، سه راهی تمر.
مینار کهنه شهر (سلماس قدیم): این برج متعلق به امینه خاتون، معروف به نیره خاتون، دختر ارغون خان و همسرتاج الدین علیشاه تبریزی است که در سال710 ه.ق بنا شده و در میان مردم به مینار معروف بوده و در زلزله 1309ویران گردید.
گول کهنه شهر: این دریاچه مصنوعی به وسعت 12هکتار در دوران اوراتورها (2800سال پیش) ساخته شده است. سه طرف آن برجستگی طبیعی وضلع غربی آن با ایجاد یک خاک ریز درست شده و در این قسمت یک دهانه سنگی ساخته شده که برای باز و بسته کردن آب استفاده می شود. این دهانه سنگی در دوران زندیه به دستور احمد خان دنبولی حاکم خوی، سلماس ساخته شده است. در سال 1381بر ارتفاع خاکریز و دهانه سنگی مقداری افزوده شد. این دریاچه در زمستان از آب رود دریک پر می شود.
قلعه ها و دژهای نظامی منطقه : 1-قلعه قارنی یاریغ2-زنجیر قالا در کنار روستای تمر 3- قلعه هدر 4- قلعه چهریق 5-قلعه دریک 6-کافیر قلعه سی در غرب کهنه شهر و نزدیکی شرق روستای زرین دره بنای اولیه هر شش قلعه متعلق به دوران اوراتورهاست و در دوره های بعد نیز مورد استفاده واقع می شد. قلعه قارنی یاریغ مسلط بر قلاع دیگر بوده و در هنگام خطر با روشن کردن آتش در شب و ایجاد دود در روز به دیگر قلعه ها اطلاع داده می شد .
قلعه قارچی بیع: این قلعه در حدود سال 700هجری قمری به دستور امینه خاتون، دختر ارخون خان و همسر تاج الدین علیشاه تبریزی احداث گردید که درقسمت جنوبی گول و در نزدیکی کافیر قلعه سی بنا شده است. این قلعه برای حفاظت از شهر سلماس (کهنه شهر امروز) ساخته شد. مقبره بانی این قلعه همان مینار معروف است. قارچی بیع به معنای نگهبان خانه بزرگ است.
غارهای زیر زمینی طبیعی: در دامنه کوه قارنی یاریغ، غارهای دریک و غار چوپانلو
تپه باستانی هفتوان معروف به تپه تبان : هیات باستان شناسی انگلیسی به سرپرستی چارلز بورنی از سال 1347تا 1352در چند نوبت حفریاتی انجام داده، آثار بدست آمده از قبیل اسکلت مرده ها وزینت آلاتی که به همراه داشته اند متعلق به دوره مادهاست .
تپه باستانی درشک : در کنار جاده سلماس، ارومیه و در ابتدای چمن درشک تپه باستانی پکاجیک بر روی این تپه، امروز قبرستان ارامنه واقع گردیده است وتپه دیمات در گلعذان و تپه گرده سره در کنار جاده سلماس خوی (روستای مغانجوق).

کول تپه : در شمال شهر سلماس در نزدیکی خانه سالمندان واقع شده و از حیث قدمت تاریخی دارای ارزش بالایی است. از حفاری وکاوش باستانشناسی انجام یافته قدمت آن به نه هزار سال قبل بر می گردد .

امامزاده های کهنه شهر و برگشاد که از نوادگان امام علی النقی (ع ) می باشند.

مرگ یعقوب: زیارت گاه ارامنه در کهنه شهر و در فاصله کمی از جنوب امامزاده واقع شده است و آثار کلیساهای هفتوان، ملحم، خسروآباد، پتاویر، آخته خانه، پکاجیک، قلعه سر خرابه های کلیسایی در غرب سوره و همچنین خرابه کلیسای روستای دریک.

گوزلی دره : زیارتگاهی در غرب کهنه شهر و نزدیکی روستای نظر آباد در دامنه ارتفاعات سنگر واقع شده است .

قلباق در کهنه شهر : در اصطلاح محلی گل بندگویند. قلباق یکی از عرفای بزرگ قرن دوم هجری است. این زیارتگاه در دامنه کوه انبت واقع است.

ایوان داشی : در بلندترین نقطه ارتفاعات انبت در شمال کهنه شهر واقع شده است و دارای کتیبه ارزشمندی می باشد.

قلعه کوراوغلو هدر
امامزاده کهنه شهر
امامزاده برگشاد
آبشار خورخورا
آبشار تمر
کلیسای هفتوان
کلیسای خسروا
کلیسای آخته خانه
قلعه چهریق
قلعه قارنی‌یاریق واقع در روستای آجواج
دره زولا چای
تالاب چیچک
تالاب آق زیارت
دره تمر
آب گرم ایسی‌سو
سنگ نگاره خان‌تختی
تپه اهرنجان که قدمت نه هزار ساله دارد
تپه مغانجوق
حمام شیخ